Dokształcanie i nieustanny rozwój to dla nas nie tylko element pracy – to sposób myślenia o odpowiedzialności wobec osób, które nam powierzają swoje historie.
Dlatego z ważnością dzielimy się, że w Manufakturze Zmiany kolejne terapeutki – Katarzyna Wurzel-Bień i Dagmara Suma ukończyły pierwszy stopień szkolenia terapii EMDR (Eye Movement Desensitization and Reprocessing) – metody pracy z traumą, która w ostatnich latach zyskała szczególne miejsce w psychoterapii opartej na dowodach.
Ale zanim o samej metodzie – zatrzymajmy się na chwilę przy tym, czym właściwie jest trauma.
Trauma to nie tylko to, co się wydarzyło, ale też to co się nie wydarzyło
W potocznym rozumieniu trauma często kojarzy się z pojedynczym, dramatycznym wydarzeniem. W rzeczywistości psychologicznej jest czymś znacznie bardziej złożonym.
Trauma to nie tylko doświadczenie – to sposób, w jaki zostało ono zapisane w naszym układzie nerwowym.
Czasem jest efektem jednorazowego zdarzenia. Czasem powstaje latami – w relacjach, w których brakowało bezpieczeństwa, przewidywalności czy emocjonalnego dostrojenia.
To, co wspólne, to poczucie przeciążenia – sytuacji, w której nasze zasoby nie wystarczyły, aby poradzić sobie z doświadczeniem.
W takich momentach mózg nie zawsze jest w stanie „domknąć” doświadczenie. Zamiast tego zapisuje je w formie nieprzetworzonej – razem z emocjami, obrazami, napięciem w ciele.
I wtedy przeszłość nie do końca staje się przeszłością.
Może wracać:
- ➡️ w postaci intensywnych emocji
- ➡️ w reakcjach ciała
- ➡️ w schematach relacyjnych
- ➡️ w przekonaniach o sobie („jestem bezradny”, „jestem niewystarczająca”)
Badania pokazują, że w PTSD i doświadczeniach traumatycznych wspomnienia mogą pozostawać „nieprzetworzone”, jakby wciąż działy się tu i teraz.
Na czym polega terapia EMDR?
Terapia EMDR została opracowana pod koniec lat 80. przez Francine Shapiro i jest dziś jedną z najlepiej przebadanych metod pracy z traumą .
Jej podstawowe założenie jest proste, choć głębokie: trudne doświadczenia nie znikają, ale mogą zostać przetworzone w taki sposób, że przestają być źródłem cierpienia.
W EMDR pracujemy nie tylko poprzez rozmowę, ale poprzez bezpośredni dostęp do tego, jak doświadczenie jest zapisane w pamięci, emocjach i w ciele.
Proces psychoterapeutyczny jest wieloetapowy. Jednym z etapów jest desesytyzpcja i ponowne przetwarzanie.. Podczas sesji terapeuta pomaga pacjentowi skupić się na trudnym wspomnieniu, jednocześnie wprowadzając tzw. stymulację bilateralną (np. ruchy gałek ocznych). To właśnie ten proces wspiera mózg w ponownym przetwarzaniu doświadczenia – w taki sposób, aby zostało ono „zintegrowane”, a nie wciąż aktywne i obciążające.
Można powiedzieć, że to, co było „zamrożone”, zaczyna się poruszać. To, co było przytłaczające, staje się możliwe do uniesienia. To, co było aktualne emocjonalnie, zaczyna należeć do przeszłości.
EMDR pomaga „odblokować” traumatyczne wspomnienia i zmniejszyć ich intensywność, wspierając naturalne procesy przetwarzania w mózgu .
Dlaczego EMDR jest tak ważne w pracy z traumą?
W psychoterapii od lat pracujemy poprzez opowiadanie historii – nadawanie znaczeń, budowanie rozumienia, odzyskiwanie kontaktu z własnym doświadczeniem.To ważna i często bardzo transformująca część procesu.
Jednocześnie coraz więcej wiemy dziś o tym, że trauma nie jest zapisana wyłącznie w narracji.
Jest obecna także w układzie nerwowym, reakcjach ciała, emocjach, które pojawiają się „zbyt szybko” i „zbyt intensywnie”, zanim zdążymy je pomyśleć.
EMDR wnosi do procesu terapeutycznego dodatkowy wymiar pracy – taki, który pozwala dotrzeć właśnie do tego poziomu doświadczenia i wspiera jego przetwarzanie.
Co ważne:
- ➡️ nie zawsze wymaga szczegółowego opowiadania o traumie
- ➡️ pracuje z pamięcią w sposób bardziej doświadczeniowy
- ➡️ może wspierać proces zmiany w sposób uzupełniający wobec innych podejść terapeutycznych
Badania wskazują, że EMDR jest rekomendowane przez organizacje takie jak WHO czy APA jako skuteczna metoda leczenia PTSD.
EMDR w praktyce – kiedy ta metoda może być pomocna?
Choć EMDR najczęściej kojarzone jest z PTSD, jego zastosowanie jest znacznie szersze.
Może być pomocna w obszarach takich jak:
- ➡️ trauma rozwojowa i relacyjna
- ➡️ przewlekły stres
- ➡️ lęk i ataki paniki
- ➡️ trudności w regulacji emocji
- ➡️ poczucie niskiej wartości
- ➡️ doświadczenie straty
Jednocześnie warto podkreślić: EMDR nie jest „techniką na wszystko”. Wymaga odpowiedniego przygotowania pacjenta, stabilizacji emocjonalnej, bezpiecznej relacji terapeutycznej.
Dlatego w praktyce często jest częścią szerszego procesu psychoterapeutycznego.
Rozwój terapeuty to jakość procesu pacjenta
Wprowadzanie EMDR do naszej pracy to dla nas coś więcej niż nauka nowej metody. To poszerzanie sposobów rozumienia człowieka. To większa uważność na ciało, emocje i pamięć. To jeszcze większa odpowiedzialność za tempo i bezpieczeństwo procesu.
I być może najważniejsze: to uznanie, że zdrowienie nie polega na „zapomnieniu” tego, co trudne ale na takim przetworzeniu doświadczenia, które pozwala żyć bardziej tu i teraz.
